Warunkowe umorzenie postępowania a powołanie do zarządu spółki.

Zgodnie z art. 18 § 2 k.s.h. funkcji w zarządzie spółki nie może pełnić osoba skazana prawomocnie za jedno z przestępstw wymienionych w tym przepisie. 

Szerzej tę regulację opisuję tutaj: http://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2013/04/kogo-obejmuje-zakaz-penienia-funkcji-w.html

W praktyce pojawia się jednak pytanie - czy osoba, w stosunku do której warunkowo umorzono postępowanie karne dotyczące jednego z tych czynów może, czy nie może pełnić funkcji w organach spółek.

Po pierwsze należy pamiętać, że KRK (Krajowy Rejestr Karny), stanowiący źródło wiedzy sądu rejestrowego o osobach powołanych do zarządu, gromadzi dane osób skazanych oraz osób, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne. A zatem dane takiej osoby będą figurowały w Krajowym Rejestrze Karnym, co może powodować wątpliwości po stronie referendarza rozpoznającego wniosek o wpis.

Jednocześnie jednak już z samej ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym wynika, że osoby prawomocnie skazane oraz osoby, przeciwko którym umorzono warunkowo postępowanie to nie jest jednakowa kategoria. Gdyby pojęcia określały tę samą kategorię osób, ustawodawca nie musiałby dodawać punktu 2 do ust. 2 art. 1 ustawy o KRK. A zatem już sama ustawa nie zalicza do grona skazanych osób, przeciwko którym warunkowo umorzono postępowanie karne.

Wobec tego przyjąć należy, że zakaz określony w art. 18 k.s.h. dotyczy wyłącznie pierwszej grupy osób, a zatem osób, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo. Do grupy tej nie zaliczamy natomiast innych osób - w tym osób, wobec których zastosowano warunkowe umorzenie postępowania.

W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb z dnia 29.01.1971 VI KZP 26/69, w uzasadnieniu której czytamy:"warunkowe umorzenie postępowania nie jest ani formą, ani odmianą warunkowego skazania, a wynikające z omawianej instytucji dobrodziejstwa sięgają znacznie dalej aniżeli dobrodziejstwa związane z zastosowaniem względem sprawcy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności". To stanowisko zostało potwierdzone również w  postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1.03.2004 r. w sprawie V KK 373/03.

Tym samym nie ma najmniejszych wątpliwości, że warunkowe umorzenie postępowania karnego dotyczącego jednego z czynów opisanych w art. 18 § 2 k.s.h. nie wyłącza możliwości pełnienia funkcji w zarządzie przez taką osobę. Przeciwna praktyka sądów rejestrowych jest zatem błędna i wymaga podejmowania odpowiednich środków prawnych.

rezygnacja z funkcji w zarządzie - zmiany od 1.03.2019 r.

O tym jak skutecznie złożyć rezygnację, jeśli jest się jedynym (ewentualnie ostatnim) członkiem zarządu pisałam już wielokrotnie,albowiem problem jest doniosły i ważny w praktyce.

https://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2016/06/rezygnacja-z-funkcji-w-zarzadzie-komu.html
https://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2016/04/rezygnacja-jedynego-likwidatora-spoki-z.html

Dotychczas bowiem wątpliwości w tym zakresie pojawiały się często, zaś przyjęta praktyka wynikała  w zasadzie jedynie z orzecznictwa.

Od 1.03.2019 r. wraz ze zmianą art. 202 k.s.h. oraz art. 369 k.s.h.(w przypadku spółki akcyjnej) problem został rozstrzygnięty jednoznacznie na poziomie ustawowym.

W przypadku spółki akcyjnej zasadniczo rezygnacja powinna być dokonana na ręce rady nadzorczej. Dopiero jeśli żaden mandat w radzie nadzorczej nie jest obsadzony, rezygnacja wymaga złożenia akcjonariuszom, a procedura jest analogiczna jak w spółce z o.o. Wobec tego poniższe zasady dotyczą obu typów spółek i dla uproszczenia opisuje je łącznie.

I tak co do zasady rezygnacja jedynego członka zarządu dla swej skuteczności będzie wymagała spełnienia dwóch warunków:

1. złożenia jej wspólnikom

oraz

2. zwołania specjalnego zgromadzenia wspólników przez ustępującego członka zarządu.

Dopiero pod warunkiem dopełnienia obu powyższych obowiązków rezygnacja będzie skuteczna od dnia następującego po dniu zwołanego zgromadzenia wspólników.

Z powyższego wynikają zatem następujące wnioski:

- członek zarządu, który zamierza ustąpić ma obowiązek zwołania zgromadzenia wspólników zgodnie z zasadami ogólnymi, a zatem musi zawiadomić wspólników co najmniej dwa tygodnie przed planowanym zgromadzeniem przesyłając oświadczenie o rezygnacji. Wobec tego nie ma już możliwości złożenia rezygnacji ze skutkiem natychmiastowym.

- ustawa wymaga jedynie zwołania zgromadzenia, tym samym niestawiennictwo części albo nawet wszystkich wspólników nie powoduje nieskuteczności rezygnacji członka zarządu

- przepis dotyczy nie tylko jedynego członka zarządu ale również "ostatniego" członka zarządu, tj. sytuacji, w której w jednym czasie rezygnują wszyscy członkowie zarządu. Wydaje się, że przy jednoczesnej rezygnacji wszyscy członkowie zarządu powinni złożyć oświadczenia wspólnikom według powyższej procedury. Jest to jednak możliwe tylko pod warunkiem działania przez nich w porozumieniu. Skąd jednak członek zarządu ma wiedzieć, że rezygnuje ostatni, jeśli nie działa w porozumieniu z pozostałymi członkami zarządu? Pytanie niestety na razie pozostaje otwarte.

Co bardzo istotne, zgodnie z nowym brzmieniem art. 202 § 6 k.s.h. i art. 369 § 5² k.s.h. wspólnicy będą upoważnieni do określenia w umowie spółki (statucie) innych zasad rezygnacji.

Z gramatycznego brzmienia tego przepisu wynika zatem, że umowa spółki (statut) może wprowadzić dowolne zasady rezygnacji jedynego (oraz ostatniego) członka zarządu - a zatem zwolnić członka zarządu ze zwoływania zgromadzenia wspólników w ogóle, tudzież ustanowić jeszcze inne zasady. Wydaje się to dość dużą swobodą, a ja mam wątpliwości, czy tak szeroka wykładnia zostanie uznana za prawidłową. I to niestety dopiero praktyka pokaże jak należy rozumieć stwierdzenie, "chyba, że umowa spółki stanowi inaczej" w kontekście tej materii.  

czy zmianę nazwiska trzeba zgłosić do KRS?

Zgodnie z art. 168 k.s.h., zarząd ma obowiązek zgłosić do KRS każdą zmianę w spółce dotyczącą danych zgłaszanych do tego rejestru. Zmiana powinna zostać zgłoszona w terminie 7 od daty jej zaistnienia. 

Głównym celem tego przepisu jest zachowanie aktualności rejestru. Aktualność ta ma znaczenie przede wszystkim dla osób trzecich, albowiem osoby te właśnie z rejestru mogą pozyskać dane o spółce. Ma też jednak nie mniejsze znaczenie dla samej spółki. Regulacja ta nie dotyczy bowiem jedynie zmian w zakresie samej spółki (zmiana umowy spółki, adresu itp), ale również szeregu drobnych na pozór zmian, które jednak mają doniosłe znaczenie praktyczne.

Zdarza się bowiem, że wspólnik, członek zarządu, rady nadzorczej albo prokurent zmieniają na przykład nazwisko lub, co zdarza się rzadziej, imię.

Pojawia się zatem wątpliwość, czy taka zmiana również podlega zgłoszeniu do sądu rejestrowego.

Odpowiedź jest twierdząca. 

Zmianę nazwiska osób wpisanych do KRS zarząd powinien zgłosić do sądu - zgodnie z art. 168 w związku z art. 166 § 1 pkt 5 i 6 k.s.h jeśli chodzi o spółkę z o.o. i art. 321 § 1 w związku z art. 318 pkt 7 i 8 k.s.h. w przypadku spółki akcyjnej.

I wbrew pozorom nie jest to regulacja pozbawiona sensu. Brak zaktualizowania rejestru - poza oczywistymi sankcjami określonymi w przepisach o Krajowym Rejestrze Sądowym - może bowiem powodować komplikacje dla wpisanych w nim osób w zwykłych codziennych czynnościach.

Przykładowo formalności na poczcie mogą być trudniejsze,albo wręcz niewykonalne albowiem dane Prezesa Zarządu spółki wskazane w jej/jego dowodzie osobistym nie będą zgadzać się z danymi Prezesa Zarządu spółki wynikającymi z aktualnego odpisu z KRS. 

Można oczywiście posiłkować się faktem, że nawet w przypadku zmiany nazwiska czy imienia bez zmian pozostaje ujawniony w KRS numer PESEL danej osoby. Nie mniej każdy, kto miał kiedykolwiek do czynienia z koniecznością wykazania umocowania do reprezentacji spółki - szczególnie przed urzędnikiem - wie, że w rzeczywistości logika ustępuje niestety procedurom. Tym samy argument ten niekoniecznie ma szansę na uznanie, a osobie wpisanej do KRS pozostaje wnioskowanie do zarządu o wpis zmiany w rejestrze. 

złożenie sprawozdania finansowego za rok 2017 i lata następne

Jeszcze niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę z tego, jak ogromną rewolucję przeprowadził ustawodawca wprowadzając zmiany w zasadach składania sprawozdań finansowych do KRS.

Od dnia 15 marca 2018 nie ma już możliwości złożenia papierowego wniosku o przyjęcie sprawozdania finansowego. Wszystkie dokumenty finansowe bowiem mogą być składane wyłącznie do tzw. Repozytorium Dokumentów Finansowych. 

Złożenie następuje drogą elektroniczną, przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego ePUAP. Takie złożenie dokumentów jest bezpłatne. 

Do 30 września dopuszczalna jest jeszcze możliwość złożenia sprawozdania finansowego przez system S24 (wniosek płatny), ale do tego również wymagany jest kwalifikowany podpis elektroniczny.

Poniżej przedstawiam zatem zbiorczo podstawowe zasady związane ze składaniem sprawozdań do KRS:

1. sprawozdanie za rok 2017 i poprzednie - składane do dnia 30.09.2018 r.

• może być złożone przez konto w systemie S24;

• dokumenty finansowe mogą być złożone w formie kopii podpisanych kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym ePUAP przez co najmniej jedną osobę upoważnioną do reprezentacji spółki, której PESEL wpisany jest do KRS;

• teoretycznie może zostać złożone również przez pełnomocnika procesowego po spełnieniu kilku warunków;

• może też być złożone przez konto w Repozytorium Dokumentów Finansowych, ale musi zostać podpisane przez co najmniej jedną osobę upoważnioną do reprezentacji spółki, której PESEL wpisany jest do KRS

2. sprawozdanie składane po dniu  30.09.2018 r.

• musi zostać złożone przez konto w Repozytorium Dokumentów Finansowych;

• musi zostać podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym ePUAP przez co najmniej jedną osobę upoważnioną do reprezentacji spółki, której PESEL wpisany jest do KRS;

• nie może być zgłoszone przez pełnomocnika procesowego

Pojawiają się zatem następujące problemy:

• Członkowie zarządu spółki muszą posiadać kwalifikowany podpis elektroniczny lub profil zaufany ePUAP;

• co do zasady nie można zlecić reprezentacji w takiej sprawie adwokatowi;

• w przypadku nieposiadania numeru PESEL przez żadną osobę wpisaną do KRS, przed złożeniem sprawozdania koniecznym jest: 

1. wystąpienie przez nią o nadanie tego numeru, 
2. wpisanie zmiany danych takiej osoby do KRS, 
3. uzyskanie przez tę osobę profilu zaufanego ePUAP lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego

• w przypadku zmian w zarządzie przed złożeniem sprawozdania konieczne jest wpisanie tych zmian przez sąd

Wobec tego, każdy cudzoziemiec zasiadający w zarządzie polskiej spółki powinien wystąpić o nadanie numeru PESEL. Jest to zapewne celowe działanie ustawodawcy, zmierzające do zwiększenia możliwości uchwycenia osób zarządzających spółkami, nie mniej wydaje się, iż przydałaby się jakaś akcja informacyjna w tym zakresie. 

Oczywistym jest, że większość przedsiębiorców o zmianie dowie się niestety dopiero otrzymując zwroty wniosków z sądu. Będzie już rzecz jasna już po terminie składania sprawozdań i dopiero wówczas rozpocznie się dramatyczny wyścig z czasem. 

Pamiętajmy, że w trakcie miesięcy wakacyjnych sądy rejestrowe i tak mają podwójną pracę i połowiczną obsadę, więc można sobie tylko wyobrazić jakie będą tego konsekwencje.

Ciekawe też, w jakim czasie będą nadawane numery PESEL cudzoziemcom, albowiem skala problemu jest ogromna.

Czas pokaże jak cały system będzie działać, ale jak na razie po ponad miesiącu funkcjonowania Repozytorium opinie są 

adresy w KRS po 15.03.2018 r.

Zgodnie z zapowiedzią postaram się partiami analizować zmiany w obowiązkach spółek w KRS, jakie spowodowała ostatnia duża nowelizacja z marca 2018 roku.

Duże problemy obecnie powoduje u przedsiębiorców kwestia adresów, jakie należy zgłosić do sądu.

Oględnie można przyjąć, że obecnie w aktach sądowych musi widnieć adres do doręczeń w Unii Europejskiej osoby fizycznej reprezentującej podmiot jako członek zarządu, a ponadto osób reprezentujących wspólnika, który jest osobą prawną. Chodzi oczywiście o urealnienie i usprawnienie kwestii doręczeń dokumentów tym osobom.

Dodano również wymóg zgłoszenia adresów do doręczeń osób upoważnionych do powołania zarządu. Ma to na celu umożliwienie wezwania tych osób do powołania organów, jeśli są w tym przedmiocie braki.

Sprawa nie jest tak do końca oczywista, gdyż nie wiadomo też jaka interpretacja się ostatecznie utrwali w sądach, niemniej analizując zapisy ustawowe można przyjąć, że obecnie ustawodawca rozwinął przepisy dotyczące adresów w następujący sposób:

1. uchylono przepis nakładający na spółkę obowiązek zgłoszenia adresów (zamieszkania) członków zarządu (uchylony art. 167 § 3 k.s.h.)

2. zgodnie natomiast z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym do rejestru zgłaszamy za to adresy do doręczeń w Unii Europejskiej (a zatem nie muszą być to adresy zamieszkania) następujących podmiotów:

            - członków zarządu spółki;

            - wspólników uprawnionych do reprezentacji spółki osobowej;

            - prokurentów;

            - likwidatorów;

Zgłoszenia dokonujemy poprzez dołączenie do wniosku o wpis lub o zmianę -  oświadczeń tych osób, a zatem dokument zawierający adres podpisuje osoba, której dokument dotyczy a nie zawsze zarząd. Jest to zmiana w stosunku do regulacji poprzedniej wynikającej z k.s.h.

3. jeśli te osoby nie posiadają adresu do doręczeń w Unii Europejskiej muszą złożyć adres pełnomocnika do doręczeń w Polsce. Pełnomocnikiem takim przy tym może być osoba fizyczna lub spółka handlowa - tutaj ustawodawca nie wprowadził ograniczeń

4. do wniosku o wpis spółki do rejestru zgłaszamy ponadto:

              - imię i nazwisko oraz adres do doręczeń wspólników (osób fizycznych) uprawnionych do
                 powołania zarządu spółki;

              - nazwę i siedzibę wspólników (innych niż osoby fizyczne) uprawnionych do powołania
                 zarządu spółki;

              - imiona, nazwiska i adresy do doręczeń osób reprezentujących wspólnika, jeśli jest on
                 osobą prawną
              -  jeśli któryś z adresów znajduje się poza Unią Europejską należy złożyć adres
                 pełnomocnika do doręczeń w Polsce

Dokonujemy tego w formie listy podpisanej przez zarząd, a zatem odmiennie niż w przypadkach opisanych w punkcie 2.

5. wszystkie zmiany w powyższym zakresie muszą być zgłoszone sądowi. Zgłoszenie takie jest bezpłatne i może go dokonać zarówno spółka, jak i osoba, której adres podlegał zgłoszeniu ( również pełnomocnik do doręczeń).

Zgłoszenia nowych adresów do doręczeń wymaga zatem:

              - zmiana wspólnika, 

              - zmiana adresu do doręczeń wspólnika, 

              - zmiana osób reprezentujących wspólnika będącego osobą prawną (zmiany w zarządzie
                wspólnika spółki),

              - zmiana adresu osób reprezentujących wspólnika będącego osobą prawną,

              - zmiana w zarządzie spółki, 

              - zmiana adresu do doręczeń członka zarządu,

              - ustanowienie prokurenta,

              - zmiana adresu do doręczeń prokurenta,

              - zmiana prokurenta,

              - ustanowienie likwidatora,

              - zmiana adresu do doręczeń likwidatora

              - zmiana likwidatora
              - zmiana pełnomocnika do doręczeń w każdym przypadku jego ustanowienia

6. W przypadku jednoosobowej spółki z o.o. i jednoosobowej spółki akcyjnej do rejestru zgłaszamy dodatkowo imię nazwisko i adres (zamieszkania) lub nazwę i siedzibę jedynego wspólnika (akcjonariusza) spółki z adnotacją, że jest on jedynym wspólnikiem (akcjonariuszem) spółki. Ten wymóg z k.s.h. nie uległ zmianie.

Tym samym wydaje się, że w jednoosobowej spółce kapitałowej należy zgłosić zarówno adres zamieszkania wspólnika albo akcjonariusza (art. 166 § 2, 319 § 1 k.s.h.), jak i adres do doręczeń tego wspólnika albo akcjonariusza (art. 19 a ust. 5 d ustawy o krs), przy czym adresy te mogą się różnić.

7. Do czasu aktualizacji doręczenia na adresy widniejące w rejestrze będą uważane za skuteczne.  A zatem skutki ujawnienia adresów są bardzo doniosłe i warto dbać o to, aby zawsze odbierać korespondencję przesyłaną na adres widniejący w KRS.

odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki

O cywilnoprawnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki pisałam już kilkakrotnie, m.in tu:

http://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2016/03/odpowiedzialnosc-czonkow-zarzadu-za.html
http://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2015/10/odpowiedzialnosc-zarzadu-za-dugi-spoki.html

http://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2014/09/odpowiedzialnosc-czonka-zarzadu-spoki-z.html

Nie mniej ważnym, a jednak nieco odmiennie uregulowanym jest zagadnienie odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej ( a więc spółki z o.o. i spółki akcyjnej) za jej zobowiązania podatkowe. 

Odpowiedzialność ta wynika z art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis ten kompleksowo reguluje zasady odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej. Można w uproszczeniu przedstawić je następująco:

- kto odpowiada? -  członek zarządu spółki;

a zatem nie odpowiadają wspólnicy, prokurenci i pełnomocnicy spółki;

- w jaki sposób? -  subsydiarnie, tj. dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki będzie nieskuteczna;

przyjmuje się, że do skutecznego dochodzenia płatności zobowiązania podatkowego od członka zarządu należy w pierwszej kolejności przeprowadzić egzekucję względem spółki. Dopiero w przypadku stwierdzenia jej bezskuteczności uaktualnia się odpowiedzialność członka zarządu;

- czym odpowiada? -  całym swoim majątkiem;

- za co odpowiada? -  za zaległości podatkowe spółki

• z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu 

jest to bardzo ważna regulacja dotycząca kwestii czasowych koniecznych dla ustalenia ewentualnej odpowiedzialności członka zarządu. Nie wystarczy bowiem, aby zobowiązanie podatkowe spółki powstało w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu. Konieczną przesłanką jest również upływ terminu płatności tego zobowiązania w okresie pełnienia funkcji. Tym samym, przykładowo członek zarządu odwołany 5 maja nie odpowie za zobowiązanie w podatku od towarów i usług za kwiecień tego roku, albowiem jego termin płatności upłynął 25 maja, a zatem już po zaprzestaniu pełnienia funkcji. 

• za zaległości wymienione w art. 52 ordynacji podatkowej (nienależnie wskazana nadpłata podatku albo kwota do zwrotu) oraz art. 52 a) ordynacji podatkowej (nienależnie pobrane wynagrodzenie płatników i inkasentów) powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

- jak może się bronić?:

• m.in. wykazując, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne  albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu;

czyli nie jest koniecznym, aby wniosek o ogłoszenie upadłości złożył ten członek zarządu. Podmiot zgłaszający jest z punktu widzenia tego przepisu obojętny - istotnym jest wykazanie, że wniosek złożono i to we właściwym czasie.

• wykazując, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
• wskazując  mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części

Wbrew pozorom zatem zagadnienie nie jest oczywiste zatem w przypadku ryzyka ponoszenia takiej odpowiedzialności zawsze należy wnikliwie przeanalizować sytuację i w razie konieczności podjąć obronę.