Pisałam już od kilkakrotnie o tym, od kiedy są skuteczne zmiany w spółkach. W wielu przypadkach są one skuteczne z chwilą rejestracji przez sąd (tzn. z chwilą wpisu):
Wydaje się to jednoznaczne, a jednak okazuje się problematyczne kiedy trzeba ustalić dokładną datę wejścia w życie zmian.
Zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie rejestrowe, w wyniku rozpoznania wniosku złożonego do KRS sąd wydaje postanowienie. W tym postanowieniu sąd decyduje wpisać zmiany lub też wniosek oddalić. Jeśli sąd zdecydował się wpisać dane, to koniecznym jest jeszcze dokonanie czynności technicznej polegającej na wpisie do systemu.
Jakkolwiek w myśl art. 694
5 § 2 k.p.c postanowienie o wpisie jest skuteczne od daty jego wydania, to jednak dopiero łącznie z czynnością techniczną polegającą na wpisaniu treści postanowienia do rejestru informatycznego, wpis - w rozumieniu kodeksu spółek handlowych - jest dokonany.
Wyjaśnił to wprost Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 15 marca 1991 r. w sprawie o sygnaturze III CZP 13/91 stanowiącej zasadę prawną.
W uzasadnieniu tej uchwały czytamy, że "w postępowaniu rejestrowym w sprawach z zakresu rejestru handlowego rozróżnia się postanowienia sądu rejestrowego zarządzające dokonanie wpisu, wzmianki lub wykreślenia wpisu oraz sam wpis jako czynność wykonawczą. Wpisy do rejestru mają przede wszystkim znaczenie ujawniające i ustalające. Niektóre z nich mają jednak znaczenie konstytutywne, tzn. są niezbędnym warunkiem powstania prawa. Takim jest w szczególności wpis do rejestru handlowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Analizowane przepisy nie mówią wyraźnie, która ze wskazanych czynności sądu rejestrowego ma znaczenie prawotwórcze. Sformułowanie § 2 rozp. rej. sugerować by mogło, że w czynnościach wpisu znaczenie takie ma postanowienie zarządzające treść wpisu do rejestru, sam wpis jest zaś czynnością wykonawczą o charakterze technicznym. Łączna analiza przepisów prawa materialnego i rozp. rej. przemawia jednak za stanowiskiem, że decydujące znaczenie ma dopiero konstytutywny wpis do rejestru, a postanowienie o treści wpisu jest tylko podstawą tego wpisu."
W uzasadnieniu tej uchwały czytamy, że "w postępowaniu rejestrowym w sprawach z zakresu rejestru handlowego rozróżnia się postanowienia sądu rejestrowego zarządzające dokonanie wpisu, wzmianki lub wykreślenia wpisu oraz sam wpis jako czynność wykonawczą. Wpisy do rejestru mają przede wszystkim znaczenie ujawniające i ustalające. Niektóre z nich mają jednak znaczenie konstytutywne, tzn. są niezbędnym warunkiem powstania prawa. Takim jest w szczególności wpis do rejestru handlowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Analizowane przepisy nie mówią wyraźnie, która ze wskazanych czynności sądu rejestrowego ma znaczenie prawotwórcze. Sformułowanie § 2 rozp. rej. sugerować by mogło, że w czynnościach wpisu znaczenie takie ma postanowienie zarządzające treść wpisu do rejestru, sam wpis jest zaś czynnością wykonawczą o charakterze technicznym. Łączna analiza przepisów prawa materialnego i rozp. rej. przemawia jednak za stanowiskiem, że decydujące znaczenie ma dopiero konstytutywny wpis do rejestru, a postanowienie o treści wpisu jest tylko podstawą tego wpisu."
Wobec tego dla ustalenia daty, od której obowiązują zmiany w spółkach decydujące znaczenie ma data dokonania wpisu do KRS.
Data ta określona jest w zaświadczeniu o dokonaniu wpisu, doręczanym wnioskodawcy zawsze łącznie z postanowieniem o wpisie. Datę tę można znaleźć również na pierwszej stronie odpisu z KRS, w pierwszej rubryce, w kolumnie: Data dokonania wpisu, przy czym w odpisie pełnym (dostępnym niestety tylko w informacji sądu) zamieszczone są informacje o wszystkich wpisach w spółce od dnia jej rejestracji, natomiast w informacji elektronicznej pobieranej z rejestru przedsiębiorców zawarta jest tylko data ostatniej zmiany.
