adresy w KRS po 15.03.2018 r.

Zgodnie z zapowiedzią postaram się partiami analizować zmiany w obowiązkach spółek w KRS, jakie spowodowała ostatnia duża nowelizacja z marca 2018 roku.

Duże problemy obecnie powoduje u przedsiębiorców kwestia adresów, jakie należy zgłosić do sądu.

Oględnie można przyjąć, że obecnie w aktach sądowych musi widnieć adres do doręczeń w Unii Europejskiej osoby fizycznej reprezentującej podmiot jako członek zarządu, a ponadto osób reprezentujących wspólnika, który jest osobą prawną. Chodzi oczywiście o urealnienie i usprawnienie kwestii doręczeń dokumentów tym osobom.

Dodano również wymóg zgłoszenia adresów do doręczeń osób upoważnionych do powołania zarządu. Ma to na celu umożliwienie wezwania tych osób do powołania organów, jeśli są w tym przedmiocie braki.

Sprawa nie jest tak do końca oczywista, gdyż nie wiadomo też jaka interpretacja się ostatecznie utrwali w sądach, niemniej analizując zapisy ustawowe można przyjąć, że obecnie ustawodawca rozwinął przepisy dotyczące adresów w następujący sposób:

1. uchylono przepis nakładający na spółkę obowiązek zgłoszenia adresów (zamieszkania) członków zarządu (uchylony art. 167 § 3 k.s.h.)

2. zgodnie natomiast z ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym do rejestru zgłaszamy za to adresy do doręczeń w Unii Europejskiej (a zatem nie muszą być to adresy zamieszkania) następujących podmiotów:

            - członków zarządu spółki;

            - wspólników uprawnionych do reprezentacji spółki osobowej;

            - prokurentów;

            - likwidatorów;

Zgłoszenia dokonujemy poprzez dołączenie do wniosku o wpis lub o zmianę -  oświadczeń tych osób, a zatem dokument zawierający adres podpisuje osoba, której dokument dotyczy a nie zawsze zarząd. Jest to zmiana w stosunku do regulacji poprzedniej wynikającej z k.s.h.

3. jeśli te osoby nie posiadają adresu do doręczeń w Unii Europejskiej muszą złożyć adres pełnomocnika do doręczeń w Polsce. Pełnomocnikiem takim przy tym może być osoba fizyczna lub spółka handlowa - tutaj ustawodawca nie wprowadził ograniczeń

4. do wniosku o wpis spółki do rejestru zgłaszamy ponadto:

              - imię i nazwisko oraz adres do doręczeń wspólników (osób fizycznych) uprawnionych do
                 powołania zarządu spółki;

              - nazwę i siedzibę wspólników (innych niż osoby fizyczne) uprawnionych do powołania
                 zarządu spółki;

              - imiona, nazwiska i adresy do doręczeń osób reprezentujących wspólnika, jeśli jest on
                 osobą prawną
              -  jeśli któryś z adresów znajduje się poza Unią Europejską należy złożyć adres
                 pełnomocnika do doręczeń w Polsce

Dokonujemy tego w formie listy podpisanej przez zarząd, a zatem odmiennie niż w przypadkach opisanych w punkcie 2.

5. wszystkie zmiany w powyższym zakresie muszą być zgłoszone sądowi. Zgłoszenie takie jest bezpłatne i może go dokonać zarówno spółka, jak i osoba, której adres podlegał zgłoszeniu ( również pełnomocnik do doręczeń).

Zgłoszenia nowych adresów do doręczeń wymaga zatem:

              - zmiana wspólnika, 

              - zmiana adresu do doręczeń wspólnika, 

              - zmiana osób reprezentujących wspólnika będącego osobą prawną (zmiany w zarządzie
                wspólnika spółki),

              - zmiana adresu osób reprezentujących wspólnika będącego osobą prawną,

              - zmiana w zarządzie spółki, 

              - zmiana adresu do doręczeń członka zarządu,

              - ustanowienie prokurenta,

              - zmiana adresu do doręczeń prokurenta,

              - zmiana prokurenta,

              - ustanowienie likwidatora,

              - zmiana adresu do doręczeń likwidatora

              - zmiana likwidatora
              - zmiana pełnomocnika do doręczeń w każdym przypadku jego ustanowienia

6. W przypadku jednoosobowej spółki z o.o. i jednoosobowej spółki akcyjnej do rejestru zgłaszamy dodatkowo imię nazwisko i adres (zamieszkania) lub nazwę i siedzibę jedynego wspólnika (akcjonariusza) spółki z adnotacją, że jest on jedynym wspólnikiem (akcjonariuszem) spółki. Ten wymóg z k.s.h. nie uległ zmianie.

Tym samym wydaje się, że w jednoosobowej spółce kapitałowej należy zgłosić zarówno adres zamieszkania wspólnika albo akcjonariusza (art. 166 § 2, 319 § 1 k.s.h.), jak i adres do doręczeń tego wspólnika albo akcjonariusza (art. 19 a ust. 5 d ustawy o krs), przy czym adresy te mogą się różnić.

7. Do czasu aktualizacji doręczenia na adresy widniejące w rejestrze będą uważane za skuteczne.  A zatem skutki ujawnienia adresów są bardzo doniosłe i warto dbać o to, aby zawsze odbierać korespondencję przesyłaną na adres widniejący w KRS.

kiedy wymagana jest zgoda wspólnika spółki na podjęcie uchwały.

Obecnie zasadą jest podejmowanie decyzji przez zgromadzenie wspólników spółek kapitałowych większością głosów. W zależności od rodzaju sprawy większość ta jest różnie określona przez kodeks spółek handlowych: jako bezwzględna większość, większość 2/3, 3/4 głosów, etc. Dodatkowo umowa spółki  może przewidywać w zasadzie nieograniczone modyfikacje - zarówno większości niezbędnej do podjęcia danej uchwały, jak i wymaganego kworum.

Jest natomiast jedno ważne ograniczenie, o którym niewiele osób pamięta, a które zakłada  konieczność uzyskania zgody wspólnika na podjęcie uchwały. W takich przypadkach do podjęcia uchwały nie wystarczy większość głosów jeśli każdy ze wspólników, których uchwała dotyczy nie wyrazi na jej podjęcia wyraźnej zgody. Bez takiej zgody uchwały nie ma i nie będzie ona wywoływała żadnych skutków prawnych.

Zgodnie z art. 246 § 3 k.s.h.  uchwała, która dotyczy zmiany umowy spółki i ma na celu zwiększenie świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy.

Zapis ten powoduje wiele komplikacji, albowiem ustawodawca zrezygnował z enumeratywnego wyliczenia przypadków, w których wymagana jest zgoda wspólnika, wprowadził natomiast ogólne kategorie uchwał o zmianie umowy spółki, do podjęcia których większość głosów nie wystarczy.

Mamy zatem trzy kategorie uchwał o zmianie umowy spółki, które należy wziąć pod uwagę:

1. uchwala, która zwiększa świadczenia wspólników względem spółki. np.:

• wprowadzenie dopłat (ale już nie określenie konkretnych dopłat przewidzianych w umowie spółki);
• wprowadzenie obowiązku świadczenia usług na rzecz spółki.

2. uchwała, która uszczupla prawa udziałowe wspólnika, np.:

• zmiana proporcji udziału wspólnika w zysku;
• wyłączenie indywidualnego prawa kontroli wspólnika;
• zniesienie prawa pierwszeństwa nabycia udziałów wspólnika występującego ze spółki;
• zniesienie prawa pierwszeństwa objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym;
• uprzywilejowanie udziałów innych wspólników.

3. uchwała, która uszczupla prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom np.:

• uchylenie prawa wspólnika do powoływania członka zarządu;
• uchylenie uprzywilejowania wspólnika w zakresie dywidendy.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem w tym zakresie natomiast nie wymagają zgody wspólnika:

• uchwała o możliwości umorzenia udziałów;
• uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki;
• wprowadzenie zakazu konkurencji dla wszystkich wspólników.

Tożsama regulacja dotyczy spółki akcyjnej (art. 415 § 1 k.s.h.) z tą tylko różnicą, że zgodnie z tym przepisem zgody wymaga uchwała, która mieści się w kategorii 1 i 3, w spółce akcyjnej natomiast  nie ma odniesienia do kategorii 2, a to wynika ze szczególnej specyfiki tej spółki.

Jak widać, należałoby zatem za każdym razem badać, czy planowana uchwała jest jedną z uchwał, znajdujących się w trzech powyższych kategoriach, albowiem nie da się jednoznacznie i dokładnie określić z góry, których uchwał to dotyczy. Jest to zależne zarówno od treści uchwały, jak i konkretnych stosunków w danej spółce. 

Jeśli planowana uchwała okaże się być uchwałą, do podjęcia której konieczne jest uzyskanie zgody wspólnika, bez tej zgody uchwała nie może być skutecznie podjęta. 

Oczywiście nie należy zapominać, że sama zgoda to za mało i do podjęcia uchwały oprócz zgody potrzebna też jest wymagana liczba głosów "za", a o tym często się zapomina Może się zatem zdarzyć, że pomimo wyrażenia przez zainteresowanych wspólników zgód uchwała nie zostanie podjęta z powodu braku wymaganej większości głosów. 

czy wspólnik może rozporządzać majątkiem spółki z o.o.?

Bardzo często w swojej praktyce spotykam się z opinią wygłaszaną przez wspólników spółek z o.o., którą można sparafrazować stwierdzeniem "spółka jest moja, więc jej majątek jest również mój". Faktycznie w pewnym sensie jest to prawda, ale bezkrytyczne podążanie za tą myślą może przynieść bardzo zgubne skutki.

No bo skoro przyjmiemy, że wspólnik jest właścicielem majątku spółki to oznacza, zdaniem wielu, że może śmiało korzystać z jej środków pieniężnych na dowolny cel, może korzystać z jej samochodów, nieruchomości itp., podczas gdy niestety, takie działanie nie jest działaniem zgodnym z prawem.

Spółka kapitałowa, czyli spółka z o.o. i spółka akcyjna są osobami prawnymi, a zatem mają własną - niezależną od wspólników - osobowość prawną. 

Z tego wynika, że takie spółki mają swój majątek, swoje zobowiązania i są indywidualnymi podmiotami praw i obowiązków. Jest to kluczowa zasada stanowiąca punkt wyjścia do zrozumienia, dlaczego właściwie wspólnik nie ma swobody w rozporządzaniu "swoim" majątkiem. O ile bowiem majątkiem wspólnika są udziały w spółce i w obrocie nimi wspólnik ma pełną swobodę, o tyle majątek spółki (czyli np. środki pieniężne na jej rachunku) należą wyłącznie do niej. 

Nie oznacza to jednak, że wspólnik nie może uzyskiwać korzyści ze spółki. Wspólnik (nawet taki posiadający w spółce 100% udziałów) może otrzymywać ze spółki świadczenia, ale wyłącznie w ramach przewidzianych przez prawo. A zatem może uzyskiwać dywidendę, może otrzymywać od spółki pożyczki, może otrzymywać wynagrodzenie za świadczone na rzecz spółki usługi, może też w niektórych przypadkach być pracownikiem spółki i otrzymywać wynagrodzenie. Każda korzyść uzyskana ze spółki jednak musi mieć podstawę prawną (dywidenda) albo umowną (umowa o pracę, umowa pożyczki). Tym samym w uproszczeniu można stwierdzić, że z każdej korzyści pobranej przez wspólnika ze spółki należy się bezwzględnie rozliczyć. 

Wbrew pozorom działanie sprzeczne z powyższymi zasadami nie jest prawnie obojętne i może rodzić daleko idące skutki prawne. 

Za najbardziej dolegliwy skutek należy uznać ryzyko przypisania wspólnikowi, który bezprawnie rozporządził majątkiem spółki, popełnienia przestępstwa przywłaszczenia określonego w art. 284 § 1 kk lub kradzieży określonej w art. 278 § 1 k.k. a także innych przestępstw związanych z obrotem gospodarczym. Zgodnie z ugruntowaną i jednolitą wykładnią bowiem, majątek spółki z o.o. oraz spółki akcyjnej jest dla wspólnika mieniem "cudzym" w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Taka wykładnia została ostatnio potwierdzona i wyraźnie podkreślona w najnowszym orzeczeniu Sądu Najwyższego - Izba Karna w wyroku z dnia 1 lutego 2017 r w sprawie o sygnaturze II KK 332/16.

A zatem najlepszym sposobem uniknięcia kłopotów i wątpliwości przy prowadzeniu spółki z o.o. jest oddzielenie majątku wspólnika i spółki i traktowanie tego drugiego jak majątku innej osoby. Jeśli natomiast takie rozwiązanie wydaje się niemożliwe, to najlepszym wyjściem jest prowadzenie biznesu w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, co wyeliminuje jakiekolwiek ryzyko i uprości cały schemat.

składki zus jedynego wspólnika sp. z o.o.

Istotną kwestią formalną związaną z posiadaniem przez jedną osobę fizyczną wszystkich udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest konieczność odprowadzania od tej osoby składek na ubezpieczenie społeczne na takich zasadach, jak te stosowane w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8  ust. 6 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Warto o tym wymogu pamiętać, albowiem wiedza o tej regulacji nie należy do powszechnych i wielu wspólników jednoosobowych spółek z o.o. o tym wymaganiu zwyczajnie nie wie. Często zaś informacja o konieczności zgłoszenia wspólnika do zus i odprowadzania składek czerpana jest dopiero ze stosownych pism z ZUS.

 

Istnieje co prawda wiele argumentów przemawiających przeciw racjonalności tego przepisu i zasadnicze z nich są syntetycznie zebrane w treści uzasadnienia wyroku. Jednym z nich jest chociażby fakt, iż wymóg ten nie dotyczy jedynego akcjonariusza w spółce akcyjnej - podczas gdy jego sytuacja i status są zbliżone do sytuacji jedynego wspólnika sp. z o.o.

Na nieszczęścia dla zainteresowanych jednak, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25.09.2014 r., sygn.akt: SK 4/12 orzekł, że przepis zrównujący z punktu widzenia przepisów o ubezpieczeniach społecznych pozycję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą oraz wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie narusza nakazu równej ochrony na podstawie art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem jest zgodny z Konstytucją

 

 (pełna treść wyroku dostępna jest tu: http://trybunal.gov.pl/rozprawy/wyroki/art/7114-zasady-rozliczania-i-oplacania-skladek-na-obowiazkowe-ubezpieczenia-spoleczne-przez-wspolnika-j/).

 

W związku z tym należy mieć powyższe na względzie przy ustalaniu koncepcji biznesowej i opracowywaniu założeń tworzonej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.