składki zus jedynego wspólnika sp. z o.o.

Istotną kwestią formalną związaną z posiadaniem przez jedną osobę fizyczną wszystkich udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest konieczność odprowadzania od tej osoby składek na ubezpieczenie społeczne na takich zasadach, jak te stosowane w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 8  ust. 6 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Warto o tym wymogu pamiętać, albowiem wiedza o tej regulacji nie należy do powszechnych i wielu wspólników jednoosobowych spółek z o.o. o tym wymaganiu zwyczajnie nie wie. Często zaś informacja o konieczności zgłoszenia wspólnika do zus i odprowadzania składek czerpana jest dopiero ze stosownych pism z ZUS.

 

Istnieje co prawda wiele argumentów przemawiających przeciw racjonalności tego przepisu i zasadnicze z nich są syntetycznie zebrane w treści uzasadnienia wyroku. Jednym z nich jest chociażby fakt, iż wymóg ten nie dotyczy jedynego akcjonariusza w spółce akcyjnej - podczas gdy jego sytuacja i status są zbliżone do sytuacji jedynego wspólnika sp. z o.o.

Na nieszczęścia dla zainteresowanych jednak, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25.09.2014 r., sygn.akt: SK 4/12 orzekł, że przepis zrównujący z punktu widzenia przepisów o ubezpieczeniach społecznych pozycję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą oraz wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie narusza nakazu równej ochrony na podstawie art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem jest zgodny z Konstytucją

 

 (pełna treść wyroku dostępna jest tu: http://trybunal.gov.pl/rozprawy/wyroki/art/7114-zasady-rozliczania-i-oplacania-skladek-na-obowiazkowe-ubezpieczenia-spoleczne-przez-wspolnika-j/).

 

W związku z tym należy mieć powyższe na względzie przy ustalaniu koncepcji biznesowej i opracowywaniu założeń tworzonej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. 

nieaktualny adres spółki w KRS

Jak już wielokrotnie pisałam, każda spółka wpisana do KRS ma obowiązek aktualizowania wszystkich danych zawartych w tym rejestrze.

W tym zakresie jest jedno zagadnienie szczególnie istotne, mogące spowodować szereg negatywnych konsekwencji dla spółki. Jest to mianowicie aktualizowanie adresu spółki.

W myśl art. 133 § 2a Kodeksu postępowania cywilnego, adres spółki handlowej wynikający z właściwego rejestru jest adresem wiążącym dla doręczeń.

Oznacza to tyle, że zaniedbanie obowiązku zgłoszenia zmiany adresu do KRS może skutkować doręczaniem pism (w tym pism sądowych) na nieaktualny adres, a w konsekwencji nawet uprawomocnieniem się wyroku wydanego w takim postępowaniu i prowadzenie na jego podstawie egzekucji komorniczej. Pisma takie w myśl art. 139 § 3 k.p.c. zostaną fizycznie w aktach sprawy przy jednoczesnym uznaniu ich za doręczone prawidłowo, a zatem możliwe będzie procedowanie w takiej sprawie bez faktycznego udziału spółki.

Trzeba mieć na względzie fakt, że wszelkie późniejsze zarzuty spółki dotyczące braku możliwości działania w procesie nie będą zasadniczo brane pod uwagę przez sąd, albowiem powyższe przepisy jasno wskazuje procesowe konsekwencje niewykonania przez spółkę obowiązku aktualizacji danych.

Należy zatem uważnie dbać zarówno o możliwość i terminowość odbierania poczty w miejscu wskazanym, jako adres siedziby spółki, a w przypadku jego zmiany o jak najszybsze ujawnienie tej zmiany w rejestrze.

przedmiot działalność według PKD - zmiany od grudnia 2014

Od 1 grudnia 2014 r. wejdzie w życie niezwykle istotna zmiana przepisów w zakresie przedmiotu działalności spółek podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego.

 

Dotychczas nie istniały limity w zakresie liczby przedmiotów działalność spółki (według PKD), co w praktyce sprawiało, że większość spółek wybierała możliwie jak najszerszy zakres, unikając w ten sposób konieczności aktualizowania umowy spółki i danych w rejestrze w przypadku zmiany koncepcji biznesowej.

 

Nowelizacja ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, która wejdzie w życie z dniem 1 grudnia 2014 r. określa, że przedmiot działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) może zawierać nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy, z tym że w przypadku oddziałów przedsiębiorców zagranicznych, głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń oraz głównych oddziałów zagranicznych zakładów reasekuracji przedmiot działalności i przedmiot przeważającej działalności określa się dla oddziału.

 

Koniecznym będzie zatem wybranie tylko 10 pozycji PKD i tylko te pozycje będą uwidocznione w rejestrze.

 

Jednocześnie ustawa nakłada na wszystkie spółki, już wpisane do rejestru obowiązek zaktualizowania danych w rejestrze wyznaczając dwa terminy:

 

1. w przypadku dokonywania jakichkolwiek zmian w rejestrze po 1 grudnia 2014 - łącznie z tą zmianą;

 

 albo

 

2. w przypadku niedokonywania żadnych zmian w rejestrze - obowiązek aktualizacji w ciągu 5 lat od wejścia w życie tej ustawy tj. do dnia 1 grudnia 2019 roku.

 

Co istotne jednak, nie ma konieczności modyfikowania umów spółek ani statutów - wystarczy zgłoszenie zmiany w rejestrze.

 

Nowelizacja ta nie modyfikuje art. 26 § 1 pkt. 2, art. 91, art.105, art. 130, art. 157 § 1 pkt. 2 ani art. 304 k.s.h., zatem w mojej ocenie nadal będzie możliwość zawierania w umowie spółki lub statucie dowolnego przedmiotu działalności z zastrzeżeniem, że dla celów rejestrowych konieczne będzie wybranie z nich dziesięciu pozycji. Ale oczywiście to, w jakim kierunku faktycznie pójdą sądy i czy moja opinia zostanie zweryfikowana pozytywnie okaże się dopiero w praktyce.

 

Podsumowując: nowelizacja ta uchwalona została zasadniczo w celu uwidocznienia w rejestrze faktycznego przedmiotu działalności spółki. W praktyce jednak jej regulacje znacząco utrudnią prowadzenie działalności - szczególnie spółkom posiadającym szerokie spektrum przedsięwzięć, zobowiązując je do częstego aktualizowania przedmiotu działalności. Dlatego też zmianę tę należy ocenić negatywnie.

 

wpis i wykreślenie danych z KRS z urzędu

Wszelkie zmiany w spółkach powinny zostać zgłoszone do rejestru w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu (art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).

Co do zasady zmiany muszą być zgłoszone przez spółkę, w imieniu której działa zarząd.

Zdarzają się jednak w praktyce sytuacje, w których zarząd pomimo powyższego obowiązku zmian nie zgłasza lub też, w zarządzie są braki tego rodzaju, że spółka nie może być należycie reprezentowana (np. nikt nie pełni funkcji w zarządzie spółki).

Pojawia się zatem pytanie, jak najprościej w takich sytuacjach doprowadzić do wpisania zmian.

 

Może to mieć doniosłe znaczenie np. dla byłych członków organów spółki, którzy skutecznie złożyli rezygnację jednak nie zostali wykreśleni z rejestru, tudzież dla osób powołanych do pełnienia funkcji w zarządzie, które z racji przyjętego łącznego sposobu reprezentacji i bierności pozostałych członków zarządu nie są uprawnione do samodzielnego zgłoszenia zmian w sądzie rejestrowym.

Na wypadek powyżej wskazanych sytuacji ustawodawca przewidział instytucję postępowania przymuszającego (art. 24 ustawy o KRS).

 

Jeśli sąd rejestrowy poweźmie informację o niedopełnieniu obowiązku zgłoszenia zmian do rejestru wezwie spółkę do ich zgłoszenia pod rygorem nałożenia grzywny (art. 24 ust. 1-2 ustawy o KRS). Jeśli natomiast pomimo nałożonych grzywien spółka nie dopełni tego obowiązków, sąd ma obowiązek z urzędu wykreślić wpis niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 24 ust. 3 ustawy o KRS).

Oceniając zatem tę sytuację z punktu widzenia odwołanego członka zarządu, w interesie którego jest wykreślenie go z zarządu powinien on niezwłocznie złożyć do sądu dokument potwierdzający jego odwołanie ewentualnie rezygnację (np. protokół ze zgromadzenia) i wskazując na niezgodność wpisu z rzeczywistym stanem rzeczy oraz bierność spółki w zakresie obowiązku rejestracji zmiany, wnioskować o zastosowanie art. 24 ust. 1 ustawy o KRS tj. o wszczęcie postępowania przymuszającego. Dodatkowo warto zawrzeć wniosek alternatywny,  o wykreślenie wpisu z urzędu - na wypadek braku dopełnienia obowiązków przez spółkę pomimo stosowania grzywien.

Jeśli natomiast z jakichś przyczyn zależy nam na wpisaniu zmian, których spółka nie zgłosiła możemy dodatkowo (oprócz wnioskowania o wszczęcie postępowania przymuszającego) próbować powołać się na art. 24 ust. 4 ustawy o KRS (wniosek o wpis zmian w urzędu). W takim przypadku jednak konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek:

 

1. musi być to szczególnie uzasadniony przypadek (jest to niestety kategoria ocenna, umożliwiająca istnienie rozbieżności w zakresie stosowania tego przepisu przez różne składy i sądy);

2. dane, które mają być wpisane z urzędu są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy;

3. dokumenty stanowiące podstawę wpisu znajdują się w aktach rejestrowych

4. dane podlegające wpisowi są istotne.

Wniosek z tego, że bezczynność spółki nie uniemożliwia ujawnienia określonych zdarzeń w rejestrze, wymaga jednak od osoby zainteresowanej dokonania szeregu czynności zmierzających do wszczęcia postępowania przymuszającego. Mając jednak na względzie praktyczne znaczenie rejestru, jako uniwersalnej bazy wiedzy, korzystającej z przymiotu wiarygodności, warto dbać o to, aby dane, które nas dotyczą były zgodne z rzeczywistością.

 

kto podpisuje sprawozdanie finansowe spółki komandytowej

Pod wątkiem dotyczącym sprawozdania finansowego spółki kapitałowej (http://praktyczneprawospolek.blogspot.com/2013/12/sprawozdanie-finansowe-spoki-kapitaowej.html) pojawił się ciekawy komentarz poruszający zagadnienie, które moim zdaniem warto rozwinąć.

Otóż licznie w obrocie występują spółki komandytowe (a więc spółki osobowe), których komplementariuszem jest spółka z o.o. Wobec tego pojawia się pytanie kto podpisuje sprawozdanie finansowe takiej spółki komandytowej?

Najprostsza odpowiedź - że jest to komplementariusz (art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o rachunkowości) nie rozwiązuje sprawy, albowiem komplementariuszem jest spółka, która musi działać przez swoje organy. I tu pojawia się sedno sprawy.

Czy zatem sprawozdanie finansowe musi podpisać zarząd spółki z o.o. według sposobu reprezentacji określonego w umowie spółki, czy też zarząd działając w ramach prowadzenia spraw spółki, a może wszyscy członkowie zarządu?

 

W mojej ocenie sprawozdanie finansowe spółki komandytowej powinien podpisać zarząd spółki z o.o. będącej komplementariuszem, zgodnie z zasadami reprezentacji. Za takim rozwiązaniem przemawia fakt, że w odróżnieniu do sprawozdania finansowego spółki z o.o. (jest to sfera wewnętrzna spółki) fakt uczestnictwa spółki z o.o. w spółce komandytowej należy z punktu widzenia spółki z o.o. do sfery zewnętrznej, a więc poddanej zasadom reprezentacji. Spółka z o.o. w tym przypadku działa jako komplementariusz, uczestniczy jako wspólnik w innym podmiocie. Ponieważ zaś spółka z o.o. działa przez swoje organy, to tylko zarząd może dokonywać czynności w jej imieniu.

 

Uważam też, że nie znajduje potwierdzenia wymaganie podpisania sprawozdania finansowego spółki komandytowej przez wszystkich członków zarządu sp. z o.o. będącej komplementariuszem, z powołaniem się na treść art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Przepis ten bowiem dotyczy sytuacji, w której kierownik jednostki jest organem wieloosobowym (np. wieloosobowy zarząd, jako kierownik jednostki np. spółki z o.o.). W omawianym przypadku natomiast kierownik jednostki jest jedną osobą - osobą prawną (spółką z o.o.) zatem regulacja ta nie znajdzie zastosowania. 

kiedy należy złożyć do KRS wnioski o NIP i REGON

Dość częstym problemem praktycznym dla przedsiębiorców jest kwestia konieczności dołączania do wniosku o wpis i zmianę wpisu wniosków o aktualizację NIP i REGON.

Problem ten ulegnie rozwiązaniu z dniem 1.12.2014, albowiem tego dnia zacznie obowiązywać nowelizacja ustawy o KRS w zakresie nadawania numerów NIP i REGON.

Do tego czasu jednakże zagadnienie dołączania druków do urzędu skarbowego i urzędu statystycznego jest aktualne.

 

Konieczność taka co do zasady wynika z przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 19 a i 19 b - zasada tzw: "jednego okienka").

 

Do każdego wniosku o wpis spółki do Krajowego Rejestru Sądowego (pierwszy wpis - rejestracyjny z wyłączeniem procedury S24) należy złożyć formularze dotyczące wniosku o nadanie numeru REGON i NIP (RG-1 oraz NIP 2).

 

Wbrew pozorom jednak nie przy każdym wniosku o zmianę wpisu w KRS dołączanie dokumentów aktualizacyjnych jest konieczne.

 

Z treści art. 19 b ust. 1 pkt. 1c wynika, że obowiązku takiego nie ma w sytuacji:

 

1. składania wniosku w formie elektronicznej - wówczas tą samą drogą należy przesłać wnioski o nadanie numeru NIP i REGON samodzielnie

 

2. składania wniosku o wpis spółki przy wykorzystaniu wzorca (tzw: S24) - wnioski o NIP i REGON należy złożyć bezpośrednio do urzędu skarbowego oraz urzędu statystycznego

 

3. zmian, które nie dotyczą danych objętych wpisem do rejestru przedsiębiorców

 

Bliższej analizy wymaga punkt 3. Najbardziej ogólnie można stwierdzić, że dokumenty te należy dołączyć tylko wówczas, jeśli zmianie ulegają dane podlegające wpisowi przez ten organ. Najprościej zatem ocenić to analizując zakres informacji wymaganych w drukach NIP 2 i RG-1.

 

Z mojej praktyki wynika, że bezwzględnie konieczne jest dołączenie tych druków w szczególności przy:

 

1. każdej zmianie umowy spółki (tj. w  szczególności: zmianie siedziby, firmy [nazwy] spółki, wysokości kapitału zakładowego, przedmiotu działalności);

2. zmianie adresu spółki;

3. zgłoszeniu otwarcia likwidacji.

 

Nie ma natomiast co do zasady konieczności dołączania tych druków przy:

 

1. sprzedaży udziałów (chyba, że zmienił się procentowy udział w ogólnej wartości kapitału - poz. 52 druku RG-1);

2. zmianach w zarządzie (powołanie nowego członka zarządu, odwołanie z zarządu, rezygnacja, zmiana danych członka zarządu, zmiana pełnionej funkcji);

3. zmianach w radzie nadzorczej;

4. zmianie danych wspólników (zmiana nazwiska, imienia, etc);

5. ustanowieniu i udzieleniu prokury.

 

Oczywiście nie wykluczam, że praktyka orzecznicza różni się w zależności od sądu lub nawet wydziału nie mniej jednak sądy warszawskie stosują w praktyce powyższą typologię.

odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o. za długi spółki

Członek zarządu co do zasady odpowiada osobiście za zobowiązania spółki z o.o., jeśli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

 

Ponieważ jednak ta na pozór prosta regulacja doznaje wielu modyfikacji, jest przedmiotem licznego orzecznictwa i często niewłaściwa interpretacja przepisów budzi kontrowersje warto jest zatem dokonać syntezy praktycznych zasad takiej odpowiedzialności.

 

1. za jakie długi odpowiada członek zarządu:

 

• członek zarządu odpowiada za długi spółki, w organie której zasiada,
• odpowiada za długi, które istniały w czasie pełnienia przez niego funkcji,
• bez znaczenia przy tym jest fakt, iż powstały przed jego powołaniem,
• odpowiedzialność obejmuje zobowiązania, które istniały w dniu powołania i takie, które powstały bądź istniały przed dniem skutecznej rezygnacji albo odwołania,
• co za tym idzie nie wchodzą w zakres odpowiedzialności długi, które powstały po zakończeniu pełnienia funkcji w organie zarządzającym.

 

2. kto odpowiada:

 

• odpowiada osoba powołana do pełnienia funkcji w zarządzie bez względu na fakt skutecznego zgłoszenia tego faktu do rejestru,
• odpowiadają solidarnie wszystkie osoby, które chociażby epizodycznie zasiadały w zarządzie w czasie, w którym dług istniał.

 

3.   jak odpowiada:

 

• subsydiarnie wobec spółki, całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi członkami zarządu,
• to oznacza, że wierzyciel może pozwać wszystkie osoby odpowiedzialne albo może pozwać tylko niektóre z nich, według swojego wyboru,

 

4. co musi wykazać wierzyciel:

 

• istnienie zobowiązania spółki stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu,
• bezskuteczność egzekucji z jej majątku,
• fakt pełnienia funkcji w zarządzie spółki

 

5. jak można się bronić:

 

Sposobów obrony przed roszczeniami wierzycieli spółki jest wiele. Część wynika wprost z przepisu, część natomiast jest dorobkiem licznego orzecznictwa. Z najważniejszych należy wskazać:

• wykazanie, że spółka posiada majątek, z którego wierzyciel może zostać zaspokojony - tj. wykazanie  braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;
• wykazanie faktu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie albo wniosku o wszczęcie postępowania układowego;
• wykazanie braku winy w niezgłoszeniu powyższych wniosków (np. braku przesłanek do ogłoszenia upadłości w momencie odwołania z funkcji w zarządzie spółki);
• wykazanie, że niezgłoszenie powyższych wniosków nie spowodowało u wierzyciela szkody;
• ewentualnie powoływanie się na inne okoliczności świadczące o braku odpowiedzialności członka zarządu

Jak zatem wynika z powyższego podsumowania, istnieje wiele okoliczności, które mogą okazać się kluczowe w przypadku rozstrzygania o osobistej odpowiedzialności członka zarządu, zatem każdą sprawę należy rozpatrywać osobno, wnikliwie na podstawie szczegółowej analizy okoliczności faktycznych.

Należy jednak pamiętać, że z racji specyficznej regulacji art. 299 k.s.h. ciężar udowodnienia okoliczności świadczących o braku odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu, przy stosunkowo niewielkich obowiązkach dowodowych wierzyciela.